ఆర్ఎస్ఎస్ పాత చింతకాయ పచ్చడి వ్యూహం?
”హవాయేఁ లాఖ్ బద్లేఁ, మగర్ యే యాద్ రహే, చరాగ్ హమ్నే జలాయే హైఁ ఆంధియోఁ కే ఖిలాఫ్."(గాలులు ఎటు తిరిగినా ఒక్కటి మాత్రం గుర్తుంచుకోండి: ఎదురుగాలిని తట్టుకొని దీపాలను వెలిగించి ఉంచింది మేమే!)— పరిచయం లేని ఒక విప్లవ కవి”
ఈనాటి యువత (Gen-Z) చూపుతున్న తిరుగుబాటు ధోరణిలో ఈ కవితాత్మక ధిక్కారం అక్షరాలా ప్రతిధ్వనిస్తోంది. ప్రభుత్వ లాఠీఛార్జీలు, ఇంటర్నెట్ షట్డౌన్లు, రాత్రికి రాత్రే పడే "దేశద్రోహుల" ముద్రలను లెక్కచేయకుండా ఈ తరం యువత పట్టుదలతో నిలబడింది. ఆ దెబ్బకు అధికార పీఠం నష్టనివారణ చర్యలు చేపట్టక తప్పలేదు. అయితే ఈ పరిణామాల వల్ల ఢిల్లీ పెద్దల్లో మొదలైన అంతర్గత భయాందోళనలు, దాన్ని కప్పిపుచ్చుకోవడానికి అగ్రనాయకత్వం స్క్రీన్పై ప్రదర్శిస్తున్న నాటకీయ బుజ్జగింపుల వెనుక అసలు కథేంటో ఇప్పుడు చూద్దాం.
ఒక మాతృసంస్థ తన రాజకీయ వారసులు దారి తప్పినప్పుడల్లా తానే స్వయంగా రంగంలోకి దిగడం, తన సిద్ధాంతమే సుప్రీం అని చాటుకుంటూ ప్రజాకోపాన్ని చల్లార్చడానికి ప్రయత్నించడం చరిత్రలో కొత్తేమీ కాదు.
1970ల నాటి బ్రిటన్ రాజకీయాల్లో ఇలాంటి ఒక అద్భుతమైన పొలిటికల్ డ్రామా నడిచింది. అక్కడ 'ట్రేడ్ యూనియన్లు' అనే అసలు సిసలు మాతృసంస్థ... తమ స్వంత 'లేబర్ పార్టీ' ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా బాహాటంగానే రోడ్డుపైకి వచ్చింది. ఆ రోజుల్లో ప్రభుత్వం యువ కార్మికులపై కఠిన ఆంక్షలు విధిస్తూ "బ్యాడ్ కాప్" (దుష్ట శిక్షకుడు) పాత్ర పోషించగా, తెర వెనుక ఉన్న యూనియన్ బాస్లు మాత్రం ఒక్కసారిగా యూ-టర్న్ తీసుకుని "గుడ్ కాప్" (శిష్ట రక్షకుడు) అవతారమెత్తారు. యువత నిరసనలు కరెక్టేనంటూ తామే వారి అసలైన రక్షకులన్నట్టు బిల్డప్ ఇచ్చారు. దీనితో నాటి బ్రిటీష్ ప్రధానమంత్రి ప్రజాకోపం ముందు ఒంటరిగా మిగిలిపోయి, బలిపశువు అయ్యారు.
నేడు, అదే పాత బ్రిటీష్ స్క్రిప్ట్ అక్షరాలా ఇండియన్ పొలిటికల్ థియేటర్లో రిపీట్ అవుతోంది. మొన్నటివరకు నిరసనలు తెలుపుతున్న యువతను "యాంటీ-నేషనల్స్" అని తిట్టిన నోళ్లతోనే... ఇప్పుడు వారు మన వాళ్లేనని, నిరసన తెలపడం ప్రజాస్వామ్య హక్కు అని ఆర్ఎస్ఎస్ చీఫ్ మోహన్ భాగవత్ స్టేట్మెంట్ ఇవ్వడం ఈ తాజా నాటకానికి తెరతీసింది. హఠాత్తుగా తాతగారి ప్రేమను ఒలకబోస్తూ... యువతకు లాజికల్ సమాధానాలు చెప్పాలి తప్ప బ్లైండ్గా లొంగిపోవాలని ఆశించకూడదంటూ ఆయన సెలవిచ్చారు.
ఈ హఠాత్ మార్పుతో అంతవరకు నిరసనకారులపై "దేశద్రోహి" అనే ముద్ర వేయడమే ఏకైక పనిగా పెట్టుకున్న డిజిటల్ ట్రోల్ ఆర్మీ పూర్తిగా అయోమయంలో పడిపోయింది. ఇప్పుడు ఆ యువతను 'ట్రోల్ చేయాలా లేక వదిలేయాలా?' అనే సందిగ్ధతలో పడి, ఓనర్ ఇచ్చిన కొత్త అప్డేట్ అర్థం కాక ఐటీ సెల్ సాఫ్ట్వేర్ క్రాష్ అయింది. ఒక పక్క పీఆర్ మేనేజర్లు యువతతో శాంతి చర్చల కోసం డైనింగ్ టేబుల్స్ సర్దుతుంటే, డిజిటల్ ట్రెంచ్లో ఉన్న ట్రోలర్లు మాత్రం పాత అలవాటు ప్రకారం అదే టేబుల్ను తిరగేసి వారిపై కేసులు పెట్టాలనే కంగారులో ఉన్నారు.
ఈ సింక్రనైజ్డ్ ప్లేబుక్ వెనుక ఒక పక్కా ప్లాన్ ఉంది. ఓటు బ్యాంకు మొత్తం ముక్కలు కాకుండా చూసుకోవడమే దీని ముఖ్య ఉద్దేశ్యం. ఒకపక్క కేంద్ర విద్యాశాఖ మంత్రి రాజీనామాతో పొలిటికల్ వింగ్ తీవ్ర నష్టాన్ని మూటగట్టుకోగా... మరోపక్క సుప్రీం లీడర్ "అజేయ" ఇమేజ్ కాస్తా సోషల్ మీడియాలో మీమ్స్గా మారి నవ్వులపాలైంది. ప్రభుత్వం పడుతున్న కంగారును చూసి యువత బాహాటంగానే గేలి చేస్తోంది.
వాస్తవానికి, ఆర్ఎస్ఎస్ ఇలాంటి వ్యూహాన్ని ప్రయోగించడం ఇదే మొదటిసారి కాదు. గతంలో వాజ్పేయి ప్రభుత్వ ఆర్థిక సరళీకరణ విధానాలకు వ్యతిరేకంగా స్వదేశీ జాగరణ్ మంచ్ ద్వారా పోరాడటం దగ్గరనుంచి... 2024 ఎన్నికల్లో మెజారిటీ తగ్గిన వెంటనే అహంకారాన్ని వీడాలని సొంత పార్టీకి క్లాస్ పీకడం వరకు, అలాగే మణిపూర్ హింసపై ప్రభుత్వం సైలెంట్గా ఉన్నా తాము మాత్రం తక్షణ చర్యలు చేపట్టాలని డిమాండ్ చేయడం వరకు... సంఘ్ పరివార్ ఎప్పుడూ తన బ్రాండ్ ఇమేజ్ను కాపాడుకోవడానికి ఈ డ్యూయల్ రోల్ నాటకాలను వాడుతూనే ఉంది.
కానీ, ఈ పాత నాటకంలో ఇప్పుడు ఒక పెద్ద లోపముంది: నేటి డిజిటల్ తరం ఈ పాత స్క్రిప్ట్ను నమ్మడం లేదు. 1970ల బ్రిటన్లో సోషల్ మీడియా లేదు కాబట్టి యూనియన్ బాస్లు తమ క్యాడర్ను సులువుగా మభ్యపెట్టగలిగారు. కానీ, మీమ్స్ ద్వారా మాట్లాడుకుంటూ, క్షణాల్లో ఫ్యాక్ట్-చెక్ చేసే నేటి జెన్-జీ యువతకు... ఈ హఠాత్ "తాతగారి ప్రేమ" కేవలం ఒక ఓటు బ్యాంకు పీఆర్ స్టంట్ అని స్పష్టంగా అర్థమైపోతోంది.
మాతృసంస్థ, రాజకీయ విభాగం వేరు వేరుగా నటిస్తున్న ఈ నాటకాన్ని యువత ఎప్పుడో కనిపెట్టేసింది. ఒక చేత్తో శాంతి వచనాలు పలుకుతూ... మరో చేత్తో ఇంటర్నెట్ బ్యాన్లు విధించేది ఒకే అధికార వ్యవస్థ అని వారికి తెలుసు. వ్యవస్థలో మార్పును, పక్కా అకౌంటబిలిటీని కోరుకునే యువతకు... ఈ తలపాగా బుజ్జగింపులు అసలు సరిపోవు. కోపాన్ని చల్లార్చాల్సింది పోయి, ఈ వ్యూహాత్మక డ్రామా కాస్తా ఇన్స్టాగ్రామ్ రీల్స్లో జోక్లుగా మారుతోంది.
చివరికి, ఈ తీరని వ్యూహం ఖచ్చితంగా విఫలమవక తప్పదు. ఎందుకంటే, ఆట నిబంధనలనే మార్చేసిన ఒక కొత్త తరంపై అధికార వ్యవస్థ పాత అనలాగ్ టెక్నిక్స్ను ప్రయోగిస్తోంది. ప్రముఖ సామాజిక శాస్త్రవేత్త మాన్యుయెల్ కాస్టెల్స్ తన ‘నెట్వర్క్స్ ఆఫ్ అవుట్రేజ్ అండ్ హోప్’ పుస్తకంలో అన్నట్టు: "ఆధునిక అధికార వ్యవస్థ ఎదుర్కొంటున్న అతిపెద్ద సంక్షోభం ఏంటంటే... ఇప్పటికే తమకంటూ స్వంత స్వతంత్ర నెట్వర్క్లను నిర్మించుకున్న ఒక సరికొత్త తరాన్ని లొంగదీసుకోవడానికి, వారు ఇంకా పాత అనలాగ్ పద్ధతులపైనే ఆధారపడుతున్నారు."
నెలల తరబడి జరిగిన అణచివేతలను, ఇంటర్నెట్ నిషేధాలను, దుష్ప్రచారాలను కేవలం ఒక ప్రెస్ నోట్ కోట్తో తుడిచేయలేరు. లోతైన వ్యవస్థాగత ఆగ్రహాన్ని కేవలం ఒక పబ్లిక్ రిలేషన్స్ సమస్యగా చూడటం ద్వారా... ఈ పాలక వ్యవస్థ గ్రౌండ్ రియాలిటీకి ఎంత దూరంగా ఉందో అర్థమవుతోంది. ఈ ముందస్తు వ్యూహాత్మక బ్రేకప్లు పొలిటికల్ వింగ్ తన సాఫ్ట్వేర్ను అప్డేట్ చేసుకోలేక తలపట్టుకునేలా చేస్తున్నాయి. అయితే, యువత ఎప్పుడో ఈ సిస్టమ్ నుండి 'లాగ్ అవుట్' అయిపోయిందనే సత్యాన్ని గ్రహించకుండా... మాతృసంస్థ ఇంకా మాస్టర్ కోడ్ తన చేతిలోనే ఉందని భ్రమపడుతోంది.
