పీకే: అమరావతి రాజకీయాల్లో ఒక 'యాదృచ్ఛిక' నేత?

రాజకీయ శాస్త్రవేత్త బెెంజమిన్ బార్బర్ ఒకచోట అంటారు: "వ్యక్తిగత ఆకర్షణ (గ్లామర్) కేవలం ఎన్నికల ప్రచారానికే పరిమితం, కానీ వ్యవస్థ నడవడానికి ఒక పద్ధతి, ప్రణాళిక అవసరం. జనాలను ఉర్రూతలూగించే భావోద్వేగాలు, నిత్యం సాగే పరిపాలనా క్రమశిక్షణకు ప్రత్యామ్నాయం కాగలవని భావించడమే ఒక ప్రజాకర్షక నాయకుడి అతిపెద్ద పొరపాటు."

నిజమే, కేవలం సినీ గ్లామర్ లేదా స్టార్ పవర్ ఒక నాయకుడిని అధికార పీఠం వైపు నడిపించగలదేమో కానీ, ఒక రాష్ట్రాన్ని సమర్థవంతంగా పాలించడంలో సాయపడలేదు. మైకుల ముందు గర్జించడం వేరు, సచివాలయంలో కూర్చుని ఫైళ్లను కదిలించడం వేరు. ప్రజాదరణను చూసుకుని పరిపాలనా బాధ్యతలను, సంస్థాగత క్రమశిక్షణను విస్మరిస్తే ఎలాంటి పరిణామాలు ఎదురవుతాయో చెప్పడానికి చరిత్రలో అనేక ఉదాహరణలు ఉన్నాయి.

రష్యాను పాలించిన చివరి చక్రవర్తి జార్ నికోలస్-2 దీనికి సరైన ఉదాహరణ. తన తండ్రి అలెగ్జాండర్-3 మరణానంతరం అనుకోకుండా సింహాసనాన్ని అధిష్టించిన నికోలస్, ఆ భారాన్ని మోయలేక కన్నీళ్లు పెట్టుకున్నాడు. "నేను చక్రవర్తి కావడానికి సిద్ధంగా లేను, నాకు అసలు పరిపాలనే తెలియదు" అని అతడు తన సన్నిహితుల వద్ద వాపోయాడు. కఠినమైన నిర్ణయాలు తీసుకునే ధైర్యం లేక, ఎవరు చెబితే దానికి తల ఊపుతూ కాలం వెళ్లదీశాడు. ఆ నిష్క్రియాత్మకత, నాయకత్వ రాహిత్యమే చివరికి 300 ఏళ్ల రోమనోవ్ వంశ పాలన అంతమవడానికి, రష్యాలో విప్లవానికి దారితీసింది.

ప్రస్తుత ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజకీయ ముఖచిత్రాన్ని నిశితంగా గమనిస్తున్న విశ్లేషకులకు ఈ రష్యన్ చక్రవర్తి కథే గుర్తుకొస్తోంది. రాష్ట్రాన్ని శాసించాల్సిన ఉప ముఖ్యమంత్రి పవన్ కళ్యాణ్ (PK) తీరు చూస్తుంటే, ఆయన కూడా అదే స్క్రిప్టును తెలుగులోకి రీమేక్ చేస్తున్నారా అన్న అనుమానాలు బలపడుతున్నాయి. డిప్యూటీ సీఎం హోదాను ఆయన ఒక 'పార్ట్-టైమ్' బాధ్యతలా మార్చేస్తూ, రాజకీయాలలో సరికొత్త కనీసవాదానికి (Minimalism) తెరలేపారు.

పవన్ కళ్యాణ్ రాజకీయ ప్రస్థానాన్ని పరిశీలిస్తే అందులో తీవ్రమైన వైరుధ్యాలు కనిపిస్తాయి. వ్యవస్థను బద్దలుకొడతానంటూ సింహగర్జనతో మొదలైన ప్రస్థానం, కాలక్రమేణా రకరకాల అవతారాలు ఎత్తింది. ఒకవైపు ఉగ్రరూపంతో సనాతన ధర్మ రక్షకుడిగా ఫోజులిస్తూనే, మరోవైపు "నేను ముఖ్యమంత్రి రేసులో లేను, నాకంత సీన్ లేదు" అంటూ తత్వాలు పలకడం మొదలుపెట్టారు. ఈ దార్శనిక తిరోగమనం క్యాబినెట్ సమావేశాల్లో ఆయన గైర్హాజరీలో స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. దీనికి తోడు, ఇటీవల జరిగిన "భుజం సర్జరీ" వ్యవహారం సామాజిక మాధ్యమాల్లో ట్రోలింగ్‌కు గురైంది. ప్రజల్లో తీవ్రమైన వ్యతిరేకతను మూటగట్టుకుంటున్న కూటమి ప్రభుత్వ పాలకులపై 'వాచ్‌డాగ్' (కాపలాదారు) లా వ్యవహరించాల్సిన పవన్, ఆ భారాన్ని తన భుజాలపై మోయలేకపోతున్నారంటూ మీమ్స్ వెల్లువెత్తాయి. అది నిజమైన అనారోగ్యమా లేక పరిపాలనా శ్రమ పట్ల ఉన్న విరక్తా అన్నది పక్కన పెడితే, వ్యవస్థాగత బాధ్యతల నుంచి ఆయన తప్పుకుంటున్నారనే బలమైన సంకేతాన్నైతే ప్రజల్లోకి తీసుకెళ్లింది.

జనసేనాని రాజకీయ ప్రస్థానం చూస్తుంటే అద్భుతమైన టీజర్లు తప్ప, థియేటర్లలోకి రాని సినిమాను తలపిస్తోంది. పాలన అంటే కేవలం సెల్యులాయిడ్ మేజిక్ కాదు. దానికి గంటల తరబడి క్యాబినెట్ చర్చల్లో కూర్చోవాలి, అధికార యంత్రాంగాన్ని పరుగెత్తించాలి, శాసనసభ వ్యవహారాల్లో చురుగ్గా పాల్గొనాలి. కానీ ఈ పనులన్నింటికీ పవన్ కళ్యాణ్ ఆమడదూరంలో ఉంటున్నారు.

ఆశ్చర్యకరంగా, ఉప ముఖ్యమంత్రి గైర్హాజరీపై అధికార తెలుగుదేశం పార్టీ (TDP) అధినాయకత్వం ఏమాత్రం ఆందోళన చెందడం లేదు, పైగా లోలోపల నవ్వుకుంటోంది. ఎందుకంటే, పవన్ కళ్యాణ్ భుజాలపై తుపాకీ పెట్టి రాష్ట్రాన్ని తమ గుప్పిట్లోకి తీసుకోవాలని చూస్తున్న బీజేపీ జాతీయ నాయకత్వ వ్యూహాలకు ఈ మౌనం ద్వారా చెక్ పడుతుందని టీడీపీ భావిస్తోంది. పవన్ ఎంత నిష్క్రియాత్మకంగా ఉంటే, అంతగా కూటమిపై పూర్తి పట్టు సాధించవచ్చని సదరు పార్టీ పెద్దలు తెరవెనుక పావులు కదుపుతున్నారు.

కానీ, ఈ పరిణామాలు జనసేన క్షేత్రస్థాయి కార్యకర్తలలో (కేడర్లో) తీవ్ర నిరాశను, గందరగోళాన్ని నింపుతున్నాయి. వ్యవస్థను మారుస్తాడని నమ్మి జెండాలు మోసిన సైనికులు, ఇప్పుడు తాము ఒక ప్రత్యామ్నాయ శక్తా లేక కేవలం ఒక రాజకీయ అతిథి పాత్రకు మద్దతు ఇస్తున్నామా అని ఆత్మరక్షణలో పడ్డారు. నాయకుడి అస్థిరమైన అవతారాలు, నిరంతర అనాసక్తిని చూసి, కేవలం ఒక సెలబ్రిటీ గ్లామర్‌పై ఆధారపడి రాజకీయం చేస్తే భవిష్యత్తు శూన్యమని వారు గ్రహిస్తున్నారు.

ఒక బలమైన రాజకీయ శక్తిగా ఎదగాలంటే భావోద్వేగాలు మాత్రమే సరిపోవు, సంస్థాగత నిర్మాణం కావాలి. రష్యా జార్‌లాగే, పరిపాలనను రిమోట్ కంట్రోల్ ద్వారానో, గెస్ట్ అప్పీయరెన్స్‌ల ద్వారానో నడపలేరని పవన్ గుర్తించాల్సి ఉంది. ఒకవేళ ఆయన పాలనను ఒక స్వచ్ఛంద సేవలా భావిస్తే, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఒక స్వతంత్ర నిర్ణయాత్మక శక్తిగా ఎదగాలనే ఆయన కల కేవలం సినిమా స్క్రిప్టుగానే మిగిలిపోతుంది.

వ్యవస్థను మార్చే 'కాపలాదారు' వస్తాడని నమ్మి మోసపోయిన జనసేన కార్యకర్తలకు, ఏపీ ఓటర్లకు ఇప్పుడు ప్రసిద్ధ ఉర్దూ కవి దాగ్‌ దెహ్ల్వి రాసిన లైన్లు సరిగ్గా సరిపోతాయి:“గజబ్ కియా తేరే వాదే పే ఐత్‌బార్ కియా, తమామ్ రాత్ మిలాయే సహర్ ఇంతేజార్ కియా”(నీ గొప్ప వాగ్దానాలను నమ్మి ఎంత తప్పు చేశాను; రాత్రంతా ఎదురుచూసి, చివరకు వెలుతురు లేని శూన్యమైన తెల్లవారుజామును చూస్తూ ఉండిపోయాను).

పవన్ కళ్యాణ్ ఇలాగే పరిపాలనను అలసత్వంగా తీసుకుంటూ, మిత్రపక్షాల వ్యూహాల్లో చిక్కుకుంటే, ఆయనను నమ్ముకున్న శ్రేణులు కూడా ఆ శూన్యమైన తెల్లవారుజామున ఒంటరిగా మిగిలిపోక తప్పదు.